PROGRAM ĆWICZEŃ V SEMESTR

SYLLABUS

 

PROGRAM ĆWICZEŃ Z PATOMORFOLOGII – SEMESTR ZIMOWY

 

SZCZEGÓŁOWY ROZPIS TEMATÓW ĆWICZEŃ

1.Zaburzenia hemodynamiczne, uszkodzenie, zwyrodnienie, adaptacja oraz śmierć komórek i tkanek. [ str. 8-38]

dr n. med. Łukasz Liszka

  • Definicje, podziały, rodzaje, przyczyny, patogeneza i następstwa:
    • obrzęku, przekrwienia - zastoju,
    • kwawień i krwotoków,
    • zakrzepów i zakrzepicy,
    • zatorów i zatorowości,
    • zawału,
    • wstrząsu.
  • Obrzęk płuc.
  • Obrzęk mózgu.
  • Zakrzep i skrzep.
  • Hemostaza w stanach fizjologii i patologii.
  • Hemochromatoza i hemosyderozy.
  • Patogeneza i przyczyny krwawień wewnątrzczaszkowych.
  • Patogeneza i charakterystyka wstrząsu septycznego

 2. Patologia ogólna zapaleń, choroby zakaźne i pasożytnicze. [str. 39-105]

dr n. med. Zuzanna Dobrosz

  • Definicja zapalenia.
  • Patologia ogólna zapaleń, cechy kliniczne, przyczyny i ogólnoustrojowe nastepstwa zapaleń.
  • Zmiany naczyniowe, procesy komórkowe, mediatory i konsekwencje zapaleń ostrych i przewlekłych.
  • Morfologiczne typy i podziały zapaleń.
  • Choroby i zapalenia ziarniniakowe.
  • Patomorfologia gruźlicy i sarkoidozy, grzybice, kłykciny kończyste.

3. Patologia płodu, popłodu, noworodka i dziecka i choroby uwarunkowane genetycznie [str. 177- 226 ; 537-548]

dr hab. n. med. Maciej Kajor

  • noworodek a niemowlę, różnice fizjologiczne
  • przyczyny zgonu płodu i noworodka
  • wskaźnik śmiertelności noworodków
  • wykładniki morfologiczne wewnątrzmacicznej śmierci płodu 
  • najczęstsze wady wrodzone (poza wadami serca) 
  • martwicze zapalenie jelit (NEC)
  • choroba hemolityczna noworodków 
  • najważniejsze przyczyny uogólnionego obrzęku noworodków 
  • zespół nagłej śmierci niemowlęcia
  • mukowiscydoza 
  • zespół błon szklistych 
  • toksoplazmoza wrodzona 
  • cytomegalia wrodzona 
  • wady popłodu 
  • łożysko odmłodzone i starzejące się  
  • heterotopia a hamartoma 
  • łagodne nowotwory wieku dziecięcego 
  • guz Wilmsa – nephroblastoma 
  • neuroblastoma 
  • cysta dermoidalna, potworniaki dojrzałe i niedojrzałe 
  • guz Ewinga i PNET

 

4. Patologia ogólna nowotworów [str 107-162]

dr n. med. Paweł Właszczuk

  • Definicje nowotworów
  • Charakterystyka nowotworów łagodnych i złośliwych
  • Różnicowanie i anaplazja, tempo wzrostu, naciekanie miejscowe, przerzuty
  • Częstość występowania nowotworów i czynniki wpływające na nowotworzenie
  • Czynniki geograficzne, środowiskowe, wiek, czynniki genetyczne, wirusy, nabyte zmiany przednowotworowe
  • Teorie kancerogenezy
  • Szlaki sygnałowe, samowystarczalność w zakresie sygnałów wzrostu, czynniki wzrostu, receptory czynników wzrostu, białka przewodzące sygnały, transkrypcyjne czynniki jądrowe, cykliny i kinazy zależne od cyklin, niewrażliwość na sygnały hamujące wzrost, gen RB, cykl komórkowy, szlak transformującego czynnika wzrostu β, gruczolakowata polipowatość jelita grubego, szlak β-kateniny, gen TP53, apoptoza, nieograniczony potencjał replikacyjny, angiogeneza nowotworowa,  naciekanie i przerzutowanie nowotworowe, niestabilność genomu, molekularne podstawy wieloetapowej kancerogenezy, progresja nowotworu, heterogenność nowotworu, zmiany kariotypowe w nowotworach
  • Etiologia nowotworu – czynniki kancerogenne
  • Czynniki chemiczne, czynniki fizyczne, czynniki promieniotwórcze, czynniki biologiczne, onkogeneza wirusowa i bakteryjna, onkogenne wirusy RNA, onkogenne wirusy DNA, wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), wirus Epsteina-Barr (EBV), wirus zapalenia wątroby typu B, Helicobacter pylori
  • Odporność przeciwnowotworowa,  antygeny nowotworowe, nadzór immunologiczny

 

5. Patologia narządów endokrynnych i układu immunologicznego [str. 568-578 ; 163-176]

dr n. med. Monika Ciupińska-Kajor

  • Przysadka
    •  Nadczynność -Gruczolaki przysadki
      • Wytwarzające prolaktynę (prolactinoma)
      • Wytwarzające hormon wzrostu (somatotropowe)
      • Mieszane – wytwarzające prolaktynę /hormon wzrostu
      • Adrenokortykotropowe
      • Gonadotropowe
      • Typu null cel
      • Wytwarzające TSH
      • Wielohormonalne 
      • Niedoczynność
        • Gruczolaki przysadki nie wydzielające hormonów
        • Martwica niedokrwienna przysadki
        • Jatrogenna ablacja przysadki
        • Zespół „pustego siodła”
        •  Zespoły tylnego płata przysadki
  • Tarczyca
    • Nadczynność pierwotna
      • Choroba Gravesa
      • Nadczynne wole guzkowe
      • Nadczynny (toksyczny) gruczolak
    • Nadczynność wtórna
    • Niedoczynność pierwotna
      • Poablacyjna niedoczynność
      • Idiopatyczna niedoczynność
      • Zapalenie Hashimoto
      • Niedobór jodu
      • Wole nietoksyczne
      • Wole koloidowe
      • Wole wieloguzkowe
      • Wole endemiczne
      • Wole dyshormonogenetyczne
    • Niedoczynność wtórna
      • Zapalenia tarczycy
        • Przewlekłe limfocytarne (Hashimoto)
        • Podostre limfocytarne (poporodowe)
        • Podostre ziarniniakowe (de Quervain)
        • Zapalenie Riedla
    • Nowotwory tarczycy
      • Gruczolaki – pęcherzykowy, z komórek Hurthla, toksyczny
      • Raki
        • Rak brodawkowaty
        • Wariant pęcherzykowy raka brodawkowatego
        • Rak pęcherzykowy
        • Rak rdzeniasty
        • Hiperplazja komórek C
        • Rak anaplastyczny
  • Przytarczyce
    • Nadczynność pierwotna - hiperplazja,gruczolaki przytarczyc, raki przytarczyc
    • Nadczynność wtórna i trzeciorzędowa
    • Niedoczynność –Poablacyjna, wrodzona, autoimmunologiczna
  • Kora nadnarczy
    • Nadczynność
      • Hiperkortyzolizm - Zespół / choroba Cushinga
      • Hiperaldosteronizm – zespół Conna, gruczolaki wydzielające aldosteron
      • Zespoły nadnerczowo-płciowe
    • Niedoczynność - ostra niewydolność kory nadnerczy – zespół Waterhouse’a-Friderichsena, przewlekła niewydolność kory nadnerczy – choroba Addisona
    • Nowotwory kory nadnerczy
      • Gruczolaki kory nadnerczy
      • Raki nadnerczy
  • Rdzeń nadnerczy
    • Guz chromochłonny (pheochromocytoma)
  • Zespół mnogiej gruczolakowatości (MEN), typu 1., typu 2.
  • Skrobiawice

 

6. ZALICZENIE

 

7. Patologia serca i naczyń [str 288-320]

dr n. med. Piotr Paleń

  • Zastoinowa niewydolność serca
  • Choroba niedokrwienna serca, dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego, przewlekła choroba niedokrwienna serca, nagła śmierć sercowa
  • Serce w chorobie nadciśnieniowej
  • Serce płucne
  • Choroby aparatu zastawkowego serca,
    • serce w chorobie reumatycznej,
    • zwyrodnieniowe zwapniające zwężenie ujścia aorty,
    • zespół wypadania płatków zastawki mitralnej,
    • niebakteryjne zakrzepowe zapalenie wsierdzia,
    • zapalenie wsierdzia Libmana-Sacksa,
    • infekcyjne zapalenie wsierdzia,
    • protezy zastawek serca
  • Choroby pierwotne mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego, kardiomiopatie, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia zaciskająca
  • Wady wrodzone serca
    • przeciek z lewej strony na prawą,
    • ubytek przegrody międzyprzedsionkowej,
    • ubytek przegrody międzykomorowej, przetrwały przewód tętniczy,
    • przeciek z prawej strony na lewą,
    • tetralogia Fallota,
    • przełożenie tętnic głównych,
    • wrodzone zmiany utrudniające przepływ krwi,
    • koarktacja aorty
  • Choroby osierdzia, zapalenie osierdzia, płyn w worku osierdziowym
  • Nowotwory serca,
    • nowotwory przerzutowe,
    • nowotwory pierwotne
  • Prawidłowe naczynia, prawidłowe funkcjonowanie i dysfunkcja komórek śródbłonka, komórki mięśniowe gładkie naczyń, pogrubienie błony wewnętrznej jako odpowiedź na jej uszkodzenie
  • Wrodzone zaburzenia rozwojowe naczyń, przetoka tętniczo-żylna
  • Stwardnienie ścian tętnic, miażdżyca
  • Choroba nadciśnieniowa naczyń,
    • patogeneza nadciśnienia,
    • mechanizmy nadciśnienia samoistnego,
    • zmiany patologiczne naczyń w nadciśnieniu
  • Tętniaki i tętniaki rozwarstwiające, tętniaki aorty brzusznej, tętniaki kiłowe, rozwarstwienie aorty
  • Zapalenia naczyń,
    • zapalenie olbrzymiokomórkowe tętnic (zapalenie tętnicy skroniowej),
    • zapalenie tętnic Takayasu,
    • guzkowe zapalenie tętnic,
    • choroba Kawasaki (zespół śluzówkowo-skórny z zajęciem węzłów chłonnych),
    • mikroskopowe zapalenie wielonaczyniowe,
    • ziarniniak Wegenera,
    • zakrzepowo-zarostowe zapalenie tętnic (choroba Buergera),
    • zapalenie naczyń związane z innymi chorobami,
    • zakaźne zapalenie tętnic
  • Choroba Raynauda
  • Choroby żył i naczyń chłonnych, poszerzenia żył (żylaki), zakrzepowe zapalenie żył, zakrzepica żylna, zespoły żyły głównej górnej i dolnej, zapalenia naczyń limfatycznych i obrzęk chłonny
  • Nowotwory naczyń łagodne i zmiany nowotworopodobne,
    • naczyniak krwionośny,
    •  naczyniak limfatyczny,
    • kłębczak,
    • poszerzenia naczyń,
    • angiomatosis bacillaris
  • Nowotwory naczyń o pośrednim stopniu złośliwości (nowotwory graniczne, nowotwory o niskim stopniu złośliwości), mięsak Kaposiego, śródbłoniak naczyniowy krwionośny
  • Nowotwory złośliwe naczyń, mięsak naczyniowy, obłoniak

  

8. Patologia przewodu pokarmowego – zmiany nienowotworowe i przednowotworowe. [str.347 – 350, 353; 366-369; 372-378; 381-388] 

dr n. med. Weronika Szczęsny-Karczewska

  • Leukoplakia
  • torbiele jamy ustnej
  • stany przednowotworowe jamy ustnej
  • achalazja
  • zespół Malory’ego-Weissa
  • epidemiologia żylaków przełyku
  • zapalenie przełyku
  • stany przednowotworowe przełyku
  • przełyk Barreta
  • podział przewlekłych zapaleń żołądka
  • przyczyny ostrych zapaleń żołądka
  • wrzód ostry i przewlekły żołądka – różnice makroskopowe
  • patogeneza ostrego i przewlekłego wrzodu żołądka
  • Zespół Zollingera-Ellisona
  • choroba trzewna objawy, leczenie
  • choroba Hirschsprunga – patogeneza, leczenie
  • choroba Crohna cechy makroskopowe i mikroskopowe
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego
  • colitis ulcerosa , morbus Crohn
    •  różnice i podobieństwa
    • objawykliniczne
    • cechy makroskopowe i mikroskopowe)
    • podział zapaleń wyrostka robaczkowego
    • przyczyny i rodzaje niedrożności jelit
    • gruźlica jelit
    • dur brzuszny, podział na podokresy
    • różnice makroskopowe między durem brzusznym a gruźlicą jelit

 

9.Patologia przewodu pokarmowego – nowotwory [str.352; 370-1; 379-380; 388-392]

dr. n. med. Anatol Wodołażski

  • Jama ustna i Przełyk.
    • Zmiany przednowotworowe i przedrakowe z nabłonka płaskiego i gruczołowego ,
    • raki płaskonabłonowe,
    • warianty histologiczne raka raka jamy ustnej i przełyku
    • rak wpustu,
    • rak w przełyku Barretta,
    • raki niezróżnicowane,
    • guzy neuroendokrynne,
    • raki mieszane gruczołowoendokrynne,
    • łagodne guzy mezenchymalne, tłuszczaki, mięśniaki,
    • guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST),
    • mięsaki z tkanki mięśniowej, mięsaki naczyniowe,
    • chłoniaki,
    • wtórne nowotwory przełyku
    • Żołądek
      • Zmiany przednowotworowe i przedrakowe  z nabłonka gruczołowego, rodzaje histologiczne raka gruczołowego, raki niezróżnicowane, rak płaskonabłonkowy,
      • etiologia raków żołądka, 
      • infekcja Helicobacter pylori,
      • klasyfikacja Borrmanna raków, klasyfikacja WHO, klasyfikacja TNM, klasyfikacja Laurena,  grading raków,
      • rak wczesny żołądka,
      • prognoza w rakach żołądka,
      • nowotwory neuroendokrynne czynne hormonalnie,,
      • guzy mezenchymalne łagodne i złośliwe, kłębczak, mięśniak, guzy z osłonek nerwowych, guz ziarnistokomórkowy,
      • guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST), mięsaki naczyniowe oraz z tkanki mięśniowej, chłoniaki, etiologia chłoniaków, chłoniaki typu MALT, wtórne nowotwory żołądka 
    • Brodawka Vatera - zmiany przedrakowe z nabłonka brodawki, gruczolaki, raki gruczołowe i płaskie, guzy neuroendokrynne
    • Jelito cienkie i grube,odbytnica i kanał odbytu, wyrostek robaczkowy
      • Zmiany przedrakowe  z nabłonka gruczołowego, gruczolaki, polipy hamartomatyczne, polip młodzieńczy i Peutz-Jeghersa,
      • raki gruczołowe i płaskie,
      • guzy neuroendokrynnne, raki neuroendokrynne, raki mieszane gruczołowo-endokrynne,
      • guzy mezenchymalne łagodne i złośliwe, kłębczak, mięśniak, guzy z osłonek nerwowych, guz ziarnistokomórkowy,
      • guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST),
      • mięsaki naczyniowe oraz z tkanki tłuszczowej i mięśniowej,
      • chłoniaki, chłoniaki B komórkowe,
      • chłoniaki T komórkowe, chłoniaki enteropatyczne, 
      • wtórne nowotwory jelita cienkiego
      • zespół Cowdena, 
      • grading raków,
      • klasyfikacja TNM raków jelita grubego, nowotwory wtórne jelita grubego
      • czerniak złośliwy,
      •  nowotwory skóry okolicy odbytu

 

10. Patologia gruczołów przewodu pokarmowego (ślinianki, trzustka). Patologia gruczołów przewodu pokarmowego (wątroba, drogi żółciowe) [str 363-365; 393-425]

dr n. med. Ewa Zileińska-Pająk

A/ Patologia gruczołów ślinowych.

Zmiany nienowotworowe

  • torbiele śluzowe, retencyjne
  • kamica
  • zapalenia ostre i przewlekłe,
  • zespół sjogrena

Nnowotwory  łagodne

  • guz mieszany,
  • guz Warthina,
  • gruczolak podstawnokomórkowy,
  • gruczolak oksyfilny,
  • guz z komórek mioepitelialnych

Nowotwory złośliwe

  • rak śluzowo-naskórkowy,
  • rak z komórek zrazikowych, 
  • gruczolakorak,
  • rak gruczołowato-torbielowaty,
  • wielopostaciowy rak o małej złośliwości,
  • rak z przewodów ślinowych,
  • złośliwy guz mieszany,
  • rak mioepitelialny,
  • chłoniak złośliwy

B/ Patologia trzustki

Zmiany nienowotworowe

  • torbiele prawdziwe i rzekome
  • ostre krwotoczne zapalenie, martwica Balsera
  • przewlekłe  zapalenie, włóknienie

Nowotworynowotworzenie wewnątrznabłonkowe (PanIN), 

  • gruczolakorak przewodowy,  
  • rak zrazikowy, 
  • lity rzekomobrodawkowy nowotwór,
  • surowicze torbielowate nowotwory łagodne i złośliwe, 
  • śluzowe torbielowate nowotwory  przedzłośliwe i złośliwe

 Wątroba 

  • Zaburzenia w krążeniu, zawał wątroby, przewlekłe przekrwienie bierne i martwica strefy środkowej, zakrzepica żył wątrobowych
  • Objawy zaburzonej czynności wątroby, żółtaczka
  • Powikłania prowadzące do zgonu
  • Choroba Wilsona
  • Zespół Rejea
  • Toksyczne uszkodzenie wątroby
  • Stłuszczenie wątroby
    • Rozlane stłuszczenie wątroby
    • Stłuszczenie wątroby z ogniskowym zastojem żółci
    • Stłuszczenie z włóknieniem, zapaleniem i dysplazją
    • Stłuszczenie z dysplazją hepatocytów
  •  Zapalenie wirusowe wątroby
    • Klinika zapalenia wątroby
    • Typy zapalenia    
    • Cechy morfologiczne zapalenia
    • Zapalenie wątroby z rozrostem przewodów żółciowych
  • Marskość wątroby
  • Przewlekłe zapalenie / stłuszczenie wątroby
  • Rozrost guzkowy ogniskowy
    • Diagnostyka różnicowa z rakiem wątroby
  • Rozrost guzkowy z przewlekłym zapaleniem
  • Patologia wątroby po przeszczepach
    • Ostre odrzucenie przeszczepu /rozlana martwica, eosynofilia, nacieki granulocytarne, zakrzepy/
    • Przewlekłe odrzucenie przeszczepu /nacieki limfocytarne, pogrubienie naczyń, włóknienie, zwyrodnienie hepatocytów/
  • Uszkodzenie wątroby przednowotworowe
  • Guzy dysplastyczne /low grade, high grade/
  • Nowotwory łagodne
    • Gruczolak
    • Naczyniaki
  • Rzadkie nowotwory wątroby
    • Angiomyolipoma
    • Myelolipoma
    • Leiomyoma
    • Lipoma
    • Solitary fibrous tumor
    • Schwannoma
  • Hepatocellular carcinoma
  • Nowotwory przerzutowe wątroby
    • Rak jelita grubego
    • Rak piersi
    • Rak stercza
    • Rak płuc
    • Rak nerki
    • Czerniak

B/ Drogi żółciowe 

  • Patologia dróg żółciowych
    • Marskość żółciowa wtórna
    • Marskość żółciowa pierwotna
  • Pierwotne zapalenie dróg żółciowych ze stwardnieniem
  • Patologia pęcherzyka żółciowego
    • Aktywne zapalenie
    • Przewlekłe zapalenie
  • Kamica pęcherzyka z zapaleniem
  • Gruczolak błony śluzowej pęcherzyka żółciowego
  • Rak pęcherzyka żółciowego
    • Rak gruczołowy pęcherzyka żółciowego
  • Kamica przewodu żółciowego wspólnego
  • Zarośnięcie dróg żółciowych

  

 11. Patologia płuc i górnych dróg oddechowych [str. 321-345; 353-361]

dr n. med. Jacek Pająk

  • Niedodma 
  • Obturacyjne i restrykcyjne choroby płuc
    • Obturacyjne choroby płuc
      • Astma
      • Przewlekłe obturacyjne choroby płuc: rozedma, przewlekłe zapalenie oskrzeli
      • Rozstrzenie oskrzeli
    • Restrykcyjne choroby płuc
      • Ostre restrykcyjne choroby płuc
      • ARDS
      • Ostra niewydolność oddechowa
    • Przewlekłe restrykcyjne choroby płuc
      • Idiopatyczne włóknienie płuc
      • Sarkoidoza
      • Alergiczne włóknienie płuc
      • Zespoły rozlanego krwawienia pęcherzykowego
      • Zapalenie naczyń płucnych i ziarniniakowatość
      • Płuco w zaburzeniach kolagenowych naczyń
  • Patologia przeszczepu
  • Choroby naczyń płucnych
    • Zmiany zakrzepowo-zatorowe
    • Krwawienia i zawały płucne
    • Nadciśnienie płucne i stwardnienie naczyń
  • Zakażenia płuc
    • Środowiskowo nabyte ostre zapalenia płuc
    • Środowiskowo uwarunkowane atypowe zapalenia płuc
    • Wewnątrzszpitalne zapalenia płuc
    • Zachłystowe zapalenia płuc
    • Gruźlica
    • Niegruźlicze choroby wywołane przez prątki
    • Zakażeniaa grzybicze: kandydioza, kryptokokoza, grzybice oportunistyczne, grzyby dymorficzne
    • Ropień płuca
    • Zakażenie wirusem cytomegalii
    • Zapalenie płuc w pneumocystozie
    • Choroby płuc w zakażeniu HIV
  • Nowotwory płuc
    • Rak oskrzelopochodny: rak płaskonabłonkowy, rak gruczołowy, rak wielkokomórkowy, rak oskrzelikowo- pęcherzykowy
    • Rakowiak oskrzela
    • Zmiany w opłucnej
    • Żłośliwy międzybłoniak opłucnej
  • Płyn wysiękowy i zapalenie opłucnej
  • Odma opłucnowa, krew w opłucnej i chłonka w opłucnej
  • Choroby górnych dróg oddechowych
  • Zakażenia ostre
  • Zmiany nienowotworowe i nowotworowe nosa, nosogardła i zatok przynosowych; rak nosogardła.
  • Nowotwory krtani: zmiany niezłośliwe, rak krtani

 

 12. ZALICZENIE-koniec I semestru